Sri Guru Jagannatha Dasaru

ಗುರುಜಗನ್ನಾಥದಾಸರಜೀವನದರ್ಶನ

ಹರಿದಾಸರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿಗುರುಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು ಮೂರನೇಯುಗದಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದವರು. ಇಂದಿನ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೋಶಿಗಿ ಗ್ರಾಮವು ಮಂತ್ರಾಲಯಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವರ್ತಿ ಯಾದುದು. ಈ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಾಚಾರ್ಯರೆಂಬ ಮಹನೀಯರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಭರಾಮಪುರದ ಅಪ್ಪಾಅವರು ಗುರುಸಾರ್ವಭೌಮರ ಅಂತರಂಗಭಕ್ತರು. ಸುರಪುರದ ಕಮಲೇಶವಿಠಲರೇ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಹರಿದಾಸರಿಗೆ ಗುರುಗಳು. ಈ ಅಪ್ಪಾಅವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಗುರುಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು ಶಾ_^||ಶ_^|| 1758 (ಕ್ರಿ_^||ಶ_^||1836) ದುರ್ಮುಖಿನಾಮಸಂವತ್ಸರ, ಮಾರ್ಗಶಿರ ಶುದ್ಧ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಜನ್ಮತಾಳಿದರು. ಮಗುವಿಗೆ ವೆಂಕಟಗಿಯಾಚಾರ್ಯರು ಸ್ವಾಮಿರಾಯಾಚಾರ್ಯಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.

ಸ್ವಾಮಿರಾಯನು ಸರ್ವರ ಲಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಉಡಾಳನಾದನು. 14ವರ್ಷಗಳು ತುಂಬುತ್ತಿರುವಂತೆ ವಿವಾಹವೂ ಆಯಿತು. ಸ್ವಾಮಿರಾಯನಕೈಹಿಡಿದ ತುಲಸಿ,ತನ್ನ 10ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಇಹಲೋಕದ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದಳು. ಸ್ವಾಮಿರಾಯನಿಗೆ ಪುನಃ 18ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಆದವಾನಿಯತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಮನೆತನದ ವೆಂಕಮ್ಮ ಎಂಬ ಕನ್ನೆಯೊಟ್ಟಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಯಿತು. ಉಡಾಳತನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ವಾಮಿರಾಯ ನಜೀವನದಲ್ಲಿಒಬ್ಬ ಗೃಹಸ್ಥನ ಕಟುವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪರಿಣಾಮ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಸ್ವಾಮಿರಾಯ ಕೋಶಿಗೆಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಬುಡಮಲದೊಡ್ಡಿ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರನಿರ್ಜನಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಹನುಮಂತ ದೇವರನ್ನು ಅನನ್ಯಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸೇವಿಸಿದ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಸೇವೆಯಿಂದ ಪ್ರೀತರಾದರುಗುರುಪವಮಾನರು, ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬರೆದರು.

ಶಾ_^||ಶ_^||1782 (ಕಿ_^||ಶ_^||1861) ರೌದ್ರನಾಮಸಂವತ್ಸರ ಶ್ರಾವಣ ಶುದ್ಧ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀಯ ಶುಭದಿನದಂದು, ಮಂತ್ರಾಲಯ ಮಹಾಪ್ರಭುಗಳಾದ ಶ್ರೀರಾಘವೇಂದ್ರ ಗುರುಸಾರ್ವಭೌಮರು ತೇಜೋರೂಪದಿಂದ ಸ್ವಾಮಿರಾಯನ ಮನೆಯನ್ನೂ, ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಸ್ವಾಮಿರಾಯ ಅಂದಿನಿಂದ ವರಕವಿಯಾದ. ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯಾದ. ಸ್ವಾಮಿರಾಯನಿಗೆ ಒಲಿದುಬಂದ ಗುರುರಾಘ ವೇಂದ್ರರು, ಅವರ ಮನೆಯ ಒಂದು ಮಣೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ವಾಮಿರಾಯನು ಎರಡುವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಒಂದು ಪಂಚಲೋಹ ಬೃಂದಾವನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮಣಿಯನ್ನಿಟ್ಟು, ಮೂಲಬೃಂದಾವನದ ಮೃತ್ತಿಕೆಯಿಂದಲೂ, ಶಾಲಗ್ರಾಮಗಳಿಂದಲೂ ಬೃಂದಾವನವನ್ನುತುಂಬಿ, ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಸ್ವಾಮಿರಾಯನಿಗೆ ಗುರುಸಾರ್ವಭೌಮರೇ ಸರ್ವಸ್ವವಾದರು.

ಮುಂದೆ ಕೆಲವೇದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುರಾಜರ ಪ್ರೇರಣೆಯಂತೆ, ಗೋಪಾಲದಾಸರ ವಂಶಜರಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದಾಸರಿಂದ (ನೆಂಟ ಪೆತ್ತ ತಂದೆ ಗೋಪಾಲವಿಠಲ) “ಗುರುಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲ” ಎಂಬ ಅಂಕಿತ ಪಡೆದು ಹರಿದಾಸನಾದನು. ಅಂದಿನಿಂದ ಪಂಡಿತವರ್ಗದಲ್ಲಿ “ಕೋಶಿಗಿ ಆಚಾರ್ಯರೆಂತಲೂ, ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯಾ ಭಿಮಾನಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುರುಜಗನ್ನಾಥದಾಸರೆಂತಲೂ, ಆತ್ಮೀಯರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ “ಕೋಶಿಗಿಮುತ್ಯಾ” ಎಂತಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ನಿರಂತರ ಆಚಾರ್ಯಮಧ್ವರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅವಲೋಕನೆ, ಪಾಠಪ್ರವಚನ, ಭಗವದಾರಾಧನೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸೇವೆ, ಪಿತೃಸೇವೆ, ಗ್ರಂಥಗಳ ರಚನೆ ಇವುಗಳೇ ದಾಸರ ನಿತ್ಯಕಾರ್ಯಗಳಾದವು.

ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದ ನಂತರ ದಾಸರಿಗೆ ಪಿತೃವಿಯೋಗವಾಯಿತು. ದಾಸರು ವಿರಕ್ತರಾದರು. ಭೂಮಿ-ಮನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪತ್ನೀಸಹಿತರಾಗಿ ಗುರುಮಹಿಮೆಯನ್ನು, ತದ್ವಾರ ಹರಿಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಕಲಸಾತ್ವಿಕ ಜನಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಲೋಸುಗ ದೇಶಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಕಾಟಾಪುರದ ಮಹಾಸಂಸ್ಥಾನಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ದೇಶಾಯಿ ವೆಂಕಪ್ಪಯ್ಯನವರು ದಾಸರಿಗೆ ಶಿಷ್ಯರಾದರು. ದಾಸರು 12 ವರ್ಷಗಳಕಾಲ ವೆಂಕಪ್ಪಯ್ಯನ ಮಹಾಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರು. ಸುಖಪ್ರಾರಬ್ಧದ ಅನುಭವ ಮುಗಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ, ದಾಸರು ಎಲ್ಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪತ್ನಿಪುತ್ರರಿಂದಸಹಿತರಾಗಿ ಕಾಟಾಪುರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. ಮುಂದೆ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರ ವೆನಿಸಿದ ರಿತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಸರಿಗೆ ಪತ್ನೀವಿಯೋಗವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಸೋದೆಗೆ ಬಂದು ರಾಜರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಭಾಗವತ ಪ್ರವಚನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ 6ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲಕಳೆದರು. ನಂತರ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಗೆ ಬಂದರು. ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಗೆ 7ಮೈಲುಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮ. ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿಗಳ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಯೊಳಗಿದ್ದ ರಾಘವೇಂದ್ರರ ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲಾತ್ಮಕವಾದ ಬೃಂದಾವನವನ್ನು, ರಾಘವೇಂದ್ರರ ಸೂಚೆನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೇ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಂತೆ ಪಡೆದು ಧನ್ಯರಾರದು. ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ರಾಯರನ್ನು ಕಂಡ ಸವಿನೆನಪಿಗಾಗಿ ದಾಸರು ಆಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ-

ಎಂಬ 5ನುಡಿಗಳ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಹಾಡಿ ಆನಂದಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ದಾಸರು ವಿಠಲನ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಕರ್ಜಿಗೆಗೆ ಬಂದರು. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀದವಿಠಲದಾಸರ ಮನೆಯನೆಲದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದ, ತಾವು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀದವಿಠಲರಾಗಿದ್ದಾಗ ಪೂಜಿಸಿದ್ದ, ರಾಮ-ಸೀತ-ಮುರಳೀಕೃಷ್ಣರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಧನ್ಯರಾದರು. ಕೊನೆಗೆ ಸಂಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಂತವೇ ಆದ ಆದವಾನಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲಸಿದರು. ಆದವಾನಿಗೆ 18ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೌತಾಳ ವೆಂಬ ಗ್ರಾಮ. ಆ ಗ್ರಾಮದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹನುಮಂತರಾಯರು, ಇವರ ಪತ್ನಿ ವೆಂಕಮ್ಮ. ಮೊದಲುಕಲ್‌ ಶೇದಾಸರತಮ್ಮನ ಮೊಮ್ಮಗಳು. ಹನುಮಂತರಾಯರು ವ್ಯಾಧಿಗ್ರಸ್ಥರಾದರು. ಶೇಷದಾಸರ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ವೆಂಕಮ್ಮ, ಪತಿಯ ಪ್ರಾಣಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬೇಡಲು ಗುರುಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಳು. ದಾಸರು ರಾಘವೇಂದ್ರರ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಕೌತಾಳಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಹನುಮಂತರಾಯನ ರೋಗ ಪರಿಹರಿಸಿದರು. ಹನುಮಂತರಾಯರುದಾಸರ ಶಿಷ್ಯರಾದರು. “ವರದವಿಠಲ” ಎಂಬ ಅಂಕಿತವನ್ನು ದಾಸರಿಂದಪಡೆದು ಧನ್ಯರಾದರು.

ಮುಂದೆದಾಸರು ಪ್ರಾಣೇಶದಾಸರಿಗೆ ಒಲಿದುಬಂದು, ಪ್ರಾಣೇಶದಾಸರಿಂದಲೇ ಲಿಂಗಸೂಗೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆಗೊಂಡ ವರದೇಂದ್ರತೀರ್ಥರಿಂದ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಆಜ್ಞಪ್ತರಾಗಿ, ಸ್ವಾಮಿರಾಯ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಲಿಂಗಸೂಗೂರಿಗೆ ಬಂದರು. ಈ ಸ್ವಾಮಿರಾಯನು ವೃತ್ತಿರೀತ್ಯಾ ನ್ಯಾಯವಾದಿ. ಈತನು ಪ್ರಾಣೇಶದಾಸರ ಮೊಮ್ಮಗನ ಮಗಳ ಮಗನು. ದಾಸರು ಸ್ವಾಮಿರಾಯನಿಗೆ ದಾಸದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, “ವರದೇಶವಿಠಲ” ಎಂಬ ಅಂಕಿತವನ್ನು ಕರುಣಿಸಿದರು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ವರದೇಶವಿಠಲರೇ ತಮ್ಮ ಒಂದುಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾ, ಗುರುಜಗನ್ನಾಥದಾಸರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿರುವರು. ಕೀರ್ತನೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಇದೆ-

ಗುರುವೆ ನೀನೊಲಿದು ಪಾಮರತರನಾದೆನ್ನ | ಹರುಷದಿ ಕರಪಿಡಿದು || ಪ ||

ಪರಮಹರುಷದಿಂದ ಹರಿದಾಸ್ಯತನವಿತ್ತು- | ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಉಪಕಾರ ಮರೆಯಲಾರೆನೊಎಂದು || ಅ.ಪ|| ವರದೇಂದ್ರಾರ್ಯರು ನಮ್ಮ ಶರಣನು ಇವನಿಗೆ | ಕರುಣಿಸೆಂದಾಜ್ಞಾಪಿಸೆ |

ತರಳನ ಶಿರದಲ್ಲಿ ಕರವಿಟ್ಟುಕೃಪೆಯಿಂದ | ಗುರುತುತೋರಿದುದಕ್ಕೆ ಪರಮಧನ್ಯನೆಂಬೆ || ೧ ||ಹರಿಮುನಿದರೆಗುರುಕರುಣಿಪನೊಮ್ಮಿಗೆ | ಗುರುಮುನಿದರೆ ಹರಿ ಪೊರೆಯ |

ಹರಿ ಕೃಪಕೆ ಮುಖ್ಯಗುರುವೆಕಾರಣನೆಂದು | ನೆರೆನಂಬಿ ಇರಲು ನೀನರಿಯದಂತಿಪ್ಪರೆ || ೨ ||ಮರುತಮತದತತ್ವ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ | ವರರಹಸ್ಯಗಳೆಲ್ಲವ |

ಸರಸವಾಗುವತೆರಅರಹುವೆನೆಂತೆಂಬ | ವರವಾಕ್ಯದಂತೆನ್ನ ಪರಿಪಾಲಿಪುದಯ್ಯ || ೩ ||ಮರುತಮತಾಬ್ಧಿಚಂದಿರಗುರುರಾಜರ | ವರಬಲದಲಿ ಮೆರೆವ |

ಹರಿಭಕ್ತಾಗ್ರಣಿ ನಿಮ್ಮಚರಿತೆ ಬಣ್ಣಿಪೆ ನಾನು | ಹರಿಒಲಿಯುವತೆರಕರುಣಿಸೆನ್ನಯ ನಿಜ || ೪ ||

ಬರಿದೆ ಬಾಹ್ಯಾಚಾರ ವಿರಚಿಸದಲೆ ಮನದಿ | ಹರಿರೂಪಕಾಣೊತೆರದಿ |ವರದೇಶವಿಠಲನ್ನ ಸ್ಥಿರದಾಸ್ಯತನವೆಂಬ | ಗುರುತುತೋರುವುದಯ್ಯಗುರುಜಗನ್ನಾಥಾರ್ಯ || ೫ ||

ಗುರುಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಲಿಂಗುಸೂಗೂರಿ ನವರೇ ಆದ ಕುಲಕರ್ಣಿ ರಾಮರಾಯರು, ವೆಂಕಟೇಶ್‌ಹಳ್ಳೇರಾಯರು, ಗೋರಾಬಾಳ್‌ ಹನುಮಂತರಾಯರು ದಾಸರಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ “ಆನಂದವಿಠಲ” , “ವರದೇಂದ್ರವಿಠಲ” , “ಸುಂದರವಿಠಲ” ಎಂಬ ಅಂಕಿತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಹರಿದಾಸ ರಾದರು. ಇವರಲ್ಲದೆ ದಾಸರಿಂದ ಅಂಕಿತಪಡೆದವರು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರಿರುವರು. ಅವರು-

ಮುದ್ದುಗುರುಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲ– ದಾಸರಮಗರಾಘವೇಂದ್ರಾಚಾರ್ಯರು
ಸುಂದರಗುರುಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲ– ದಾಸರ ಮೊಮ್ಮಗಜಗನ್ನಾಥಾಚಾರ್ಯರು
ಶ್ರೀನಿವಾಸ– ಶಿಗ್ಗಾವಿವೇಂಕಟರಮಣಾಚಾರ್ಯರ ಪತ್ನಿ ವೆಂಕಮ್ಮ
ಜಗದೀಶವಿಠಲ-ಇಲಕಲ್ ವೆಂಕಪ್ಪಕಣ್ವಶಾಖೆ

ಒಂದು ಶುಭಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ವರದೇಶವಿಠಲರಿಗೆ ವರದೇಂದ್ರರ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಆತ್ಮೋದ್ಧಾರಕರಾದ ಗುರುಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ಸ್ವರೂಪದ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ವರದೇಶವಿಠಲರು ದಾಸರಲ್ಲಿ ಗುರುಸ್ತೋತ್ರ ಕರ್ತೃಗಳಾದ ಅಪ್ಪಣ್ಣಾಚಾರ್ಯರನ್ನು, ಕರ್ಜಿಗಿದಾಸರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಶ್ರೀದವಿಠಲರನ್ನು, ಲಚ್ಚುಮರಿಯ ರಾಘವೇಂದ್ರರ ಭಕ್ತರಾದ ಬೆನಕಪ್ಪನವರನ್ನುಕಂಡರು. ತಕ್ಷಣ ವರದೇಂದ್ರರ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಗುರುಜಗನ್ನಾಥದಾಸರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವಂತೆ, ರಹಸ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದದಾಸರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಅದರರಚನೆ ಹೀಗಿದೆ-

ಸ್ಮರಿಸಿ ಬದುಕಿರೋಗುರುರಾಯರ ಪದವ | ಕೊಡುವನು ಸಂಪದವ || ಪ ||

ತ್ವರಿತದಿ ಭಜಿಸಲು ಹರುಷದಿ ಕರಪಿಡಿವ | ಸುಜ್ಞಾನವಕೊಡುವ || ಅ.ಪ||

ಪ್ರಥಮದಿ ದ್ವಿಜಕುಲತತಿಯಲಿ ಅವತರಿಸಿ | ಬಹುಜನರನು ಒಲಿಸಿ |
ಪಿತಭ್ರಾತಾಚಾರ್ಯರು ತಾವೆಂದೆನಿಸಿ | ಕವಿವವರನೆಂದೆನಿಸಿ |
ಯತಿವರರಘುಕುಲವರ್ಯನ ಸೇವೆಯನು | ಬಹುವಿಧದಲಿ ತಾನು |
ಅತಿಹಿತದಲಿ ಗೈಯಲು ಸುಸ್ತವನವನು | ವರುಣಿಸೆ ಮಹಿಮೆಯನು || ೧ ||

ಸ್ಮರಿಸುವ ಭಕುತರ ಪೊರೆವಕರುಣಿತಾನು | ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನದನು |
ಹರಿಸಾಕ್ಷಾನನವೆನಿಪ ಸುವಾಕ್ಯವನು | ಸಂಪಾದಿತತಾನು |
ಹರಿವಿಶ್ವಸುನಾಮದಿ ಭೂತಳದಲ್ಲಿ | ಜನಿಸಿದ ಮುದದಲ್ಲಿ |
ಪರಿಚಾರಕನಾಮದಿ ಕರಸ್ನೇಹದಲಿ | ಜನಿಸಿದ ಪೂರ್ವದಲಿ || ೨ ||

ಶಿರಿಗೋಪಾಲಾಖ್ಯರು ಸುಜ್ಞಾನವನು | ಕರುಣಿಸೆ ಮರ್ಮವನು |
ಸರಸದಿ ಗ್ರಂಥದ ವರಸುರಹಸ್ಯವನ್ನು | ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತಾನು |
ಸಿರಿರಘುವರ ಕರುಣದಿ ಧರೆಯೋಳ್ ಮೆರೆವ | ಎಲ್ಲಿರುವಿಗಿಲ್ಲಿರುವ |
ವರದೇಶವಿಠಲನ ಭೃತ್ಯನೆ ತಿಳಿಯುವನು | ಗುರುವಿನ ಮಹಿಮೆಯನು || ೩ ||

ದಾಸರುತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನು ಹಾಡಿದ ಹಾಡನ್ನು ಕೇಳಿ ನಸುನಕ್ಕರು. ವರದೇಶದಾಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಕರೆದು “ಸ್ವಾಮಿ! ಇನ್ನು ನಾವು ಹೊರಡೋಣ. ಇವತ್ತು ನಾವು ಊರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ನೀನು ದಸರಾ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಕೌತಾಳಕ್ಕೆ ಬಾ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ದಾಸರು ಅಂದೆ ಕೌತಾಳಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ವರದೇಶವಿಠಲರು ದಾಸರಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ದಸರಾ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಗೆ “ನಾನು ಗುರುಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ದ್ವಿತೀಯಾದಿನದಂದು ಕೌತಾಳಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ತೃತೀಯಾದಿನದಂದು ಗುರ್ವಂತರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಾಣೇಶನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಗುರುಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ವರದೇಶವಿಠಲರು ಇಹಲೋಕದ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿದ ದಿನ ಶಕೆ 1840 ಕಾಲಯುಕ್ತಿನಾಮಸಂವತ್ಸರಅಶ್ವಯುಜಶುದ್ಧತೃತೀಯಾ ಮಂಗಳವಾರ (03-10-1918). ಮುಂದೆ ನೆಚ್ಚಿನ ಶಿಷ್ಯನ ಔರ್ಧ್ವಲೋಕಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಗಿದನಂತರ, ಗುರುಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು 13ನೇ ದಿನದಂದು, ಕಾಲಯುಕ್ತಿನಾಮ ಸಂವತ್ಸರ ಅಶ್ವಯುಜ ಬಹುಳ ಪಾಢ್ಯರವಿವಾರ (20-10-1918) ದಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎರಡುಘಂಟೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ, ಶ್ರೀಗುರುರಾಘವೇಂದ್ರರ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಇಹಲೋಕದ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು.

ದಾಸರ ಶಿಷ್ಯವಾತ್ಸಲ್ಯ ಅಪೂರ್ವ. ದೂರದೂರ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ನೆಚ್ಚನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆಲ್ಲಮೆನೆಗಳಲ್ಲೇ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ದರ್ಶನವಿತ್ತರಂತೆ. ಸಾಂಶರಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯಯಾವುದು? ಆತ್ಮೋದ್ಧಾರಕರಾದ ಗುರುಗಳ ವೈಕುಂಠಯಾತ್ರೆ ಯನ್ನುಕಣ್ಣಾರೆಕಂಡ ಅವರ ಪ್ರಿಯಶಿಷ್ಯರಾದ ವರದವಿಠಲರು, ದಾಸರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರವೆಂಬ ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿದಾಸರ ಮಕ್ಕಳಾದ ಮುದ್ದುಗುರುಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು ಊರಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲವಂತೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಾವಿನಲ್ಲೂ ತತ್ವಬೋಧವಿರುತ್ತದೆ.

ತೆರಳಿಪೋದರು ಗುರುಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲಾಂಕಿತಗುರುವರ್ಯರು |
ಪರಮಭಕುತರಿಗೆಲ್ಲಗುರುರಾಘವೇಂದ್ರರಇರುವುತೋರುತ |||| ಪ ||

ಕಾಳಯುಕ್ತಿ ಸಂವತ್ಸರ ಆಶ್ವೀಜ ಬಹುಳ ಪಾಡ್ಯರವಿವಾರ |
ಹೇಳಿ ಪೇಳುತಲಿ ವರದವಿಠಲನ ಪುರವ ಪೊಂದಿದರು || ೧ ||

ಗುರುಪೂರ್ವಜಗನ್ನಾಥದಾಸ್ಯಾಮಿತತೇಜಸಃ |
ತಸ್ಯ ಪಾದಾಬ್ಜಸಂಭೂತಾಃ ರಜಾಂಸಿ ಶಿರಸಾ ವಹೆ ||

Life Story of Sri Guru Jagannatha Dasaru

Sri Guru Jagannatha Dasa (Dasaru) is from the third period in the lineage of great Haridasas. Koshigi (in today’s Andhra Pradesh) is a village near Mantralayam. A pious person named Venkatagiri Acharya was residing in this holy place. He was a contemporary of Sri Appavaru of Ibharampura, who was an ardent devotee of Sri Guru Raghavendra Swamy (Gururaya). Great Haridasas such as Sri KamaleshaVittala Dasa from Surapura were disciples of Sri Appavaru.

Due to the blessings of Sri Appavaru, Guru Jagannatha Dasa was born in 1836 A.D. in the year of Durmukhi Samvat, during the month of Margashira, on the 5th day of the fortnight of waxing moon. He was named Swamiraya Acharya at birth by Venkatagiri Acharya. As a child, Swamiraya was spoiled by everyone around him. He was married of at age 14 to Tulsi, who passed away in her 10 th year. Swamiraya was remarried at age 18 to Vekamma from the Trivikrama family of Advani. Swamiraya who was living aimlessly was severely impacted by the harsh words of a householder. Dejected, he came to the temple of Hanuman in the serene, holy place Budamaladoddi near Koshigi. He worshipped deity Hanuman with utmost sincerity and devotion. Hanuman who was pleased by the devotion of Swamiraya inscribed the seed letters on his tongue. In the year 1861 A.D, Rowdra Samvat, in the month of Shravana, on the auspicious day of Vara Mahalakshmi, Sri Guru Raghavendra Swamy blessed Swamiraya by spiritually entering his mind and house. From that day onwards, Swamiraya became an enlightened poet and scholar.

Guru Raghavendra Swamy who blessed Swamiraya, appeared in his house in the form of a portrait on a wooden platform. Swamiraya constructed a brindavan (holy platform) made of five metals about 2.5 feet tall and placed the self manifested portrait of Sri Raghavendra Swamy along with the holy soil from Sri Raghavendra Swamy’s original brindavana from Mantralaya and holy salagrama (fossilized stones) in it. Swamiraya started to worship this installation of Sri Raghavendra Swamy with utmost devotion. Gururaya was everything to Swamiraya. In few days, due to the blessings of Sri Raghavendra Swamy, Swamiraya got initiated into the order of Haridasa by Sri Krishnadasa from the lineage of Sri Gopaladasa and received the pen name of Guru Jagannatha Vittala. From then on he became famous as ‘Koshigi Acharya’ among the scholars, as ‘Guru Jagannatha Dasa’ among the followers of Haridasa literature, and as ‘Koshigi mutya’ among his near and dear ones. He immersed himself fully in the study of Sri Madhwacharya’s works, teaching to his disciples, propitiation of the Lord, serving scholars and the elderly, composition of spiritual works and so on. His father passed away in course of time which moved Guru Jagannatha Dasa towards detachment. He left his possessions such as house, land and along with his wife started touring the state to spread the message of Guru Raghavendra Swamy about the power and supremacy of Lord Sri Hari.

Desai Venkatappa, who was the ruler of Katapura province became a disciple of Sri Guru Jagannatha Dasaru. Desai hosted Dasaru for 12 years. After spending 12 years as a guest of this provincial ruler, Sri Jagannatha Dasa left Katapura along with his wife and sons and started
touring the region. He came to the pilgrimage town of Ritti where he lost his wife. He then came to Soda, the abode of the great saint Sri Vadiraja Swamy and spent 6 months lecturing about the great epic Bhagavata as wished by the reigning pontiff of Sode Mutt at that time. He then came to the town of Shivamogga and reached the village of Bommanahalli, about 7 miles away. There he received the brindavana of Sri Guru Raghavendra Swamy made out of the stone of saligrama from a local priest (agnihotri) as instructed by Gururaya. This brindavana was in the walls of the priest’s house. In commemoration of this event, Sri Guru

Jagannatha Dasa composed a 5-line poem eulogizing Gururayaru as follows –
‘I saw Sri Gururaya who is majestically sitting in this shining brindavana granting the wishes of his dear devotees. He is always blessed by the Lord Almighty Nalinanabha and he has no equals in this world’.

Due to Lord Vittala’s will, Dasaru then came to Karjagi. He went to the house of Sridavittala Dasa (his previous incarnation) and obtained the idols of Rama-Seeta-MuraliKrishna that he had worshipped in his prior incarnation. He finally came back to Advani. Hanumanta Raya was an officer in the village of Kowtala, which is 18 miles away from Advani, and his wife Venkamma was the granddaughter of the brother of Modalakal Sri Sheshadasa. Hanumantaraya had fallen ill and his wife Venkamma approached Dasaru begging for her husband’s life. Dasaru came to Kowtala as instructed by Gururayaru and cured the illness of Hanumantaraya who became a disciple of Dasaru with the pen name of ‘Varada Vittala’. Sri Guru Jagannatha Dasaru then came to the town of Lingasooguru as instructed in his dream by Sri Vardendra Teertharu (whose brindavana was installed by Sri Pranesha Dasaru) and searched for a person name Swamiraya. He was a lawyer by profession and was the great- grandson of Sri Pranesha Dasaru. Dasaru initiated him into the order of Haridasas and named him ‘Varadesha Vittala’. Sri Varadesha Vittala himself has described these events in one of his compositions praising Sri Guru Jagannatha Dasaru as follows –

‘O Guru Jagannatha Dasa! You took pity on an ordinary person like me and uplifted me by initiating into the order of Haridasas. I can never forget your compassion and grace. You were instructed in your dream by the great seer, Sri Vardendra Teertharu to come here and bless me. If Lord Sri Hari gets angry with someone, that person’s teacher (Guru) can help with compassion but if a Guru gets angry, Lord Sri Hari will not help. Thus, to earn the Lord’s grace, it is necessary for one to earn grace of one’s Guru. Sri Harikathamruta Sara (Nectarine Essence of Lord Sri Hari’s Chronicles) composed by Sri Jagannatha Dasaru is the very essence of the philosophy of Sri Madhwacharya. You brought out the inner meanings of this great work in simple language to help ordinary people in their spiritual journey. You have received the grace of Sri Raghavendra Swamy, who shines like a moon in the sky that represent Sri Madhwacharya’s works. I will try to describe your greatness as you are the most ardent devotee of Lord Sri Hari. I pray that you grace me with devotion in the Lord and earn His grace.

O Guru Jagannatha Dasa! I write these words with a sincere hope that you will help instill conviction and devotion in Lord Sri Varadesha Vittala’. Few other pious residents of Lingasooguru came under the influence of Sri Guru Jagannatha Dasa and got initiated in the order of Haridasas as follows – Kulakarni Ramaraya as Ananda Vittala, Venkatesh Halleraya as Vardendra Vittala, and Gorabal Hanumantarya as Sundara Vittala. Many other pious seekers also got initiated by Dasaru as follows – Dasaru’s son Raghavendracharya (Muddu Guru Jagannatha Vittala), Dasaru’s grandson (Sundara Guru Jagannatha Vittala), Venkamma, wife of Shiggavi Venkataramanacharya (Srinivasa), Ilakal Venkappa (Jagadeesha Vittala).

During a sacred moment in the vicinity of the brindavana of Sri Varadendra Teertha, Sri Varadesha Vittala Dasa got the realization of his teacher Sri Guru Jagannatha Dasa’s intrinsic form and prior incarnations. In his teacher, he saw the forms of three great devotees from past –
Sri Appannacharya (composer of the famous hymn of Sri Raghavendra Swamy), Sri Shreeda Vittala Dasa (Karjagi Dasa), and Benakappa from Lacchumari, a great devotee of Sri Raghavendra Swamy. Sri Varadesha Vittala immediately composed a poem describing the prior incarnation of Dasaru which was heard by him as follows –
‘ One should live by remembering the great Guru Jagannatha Dasaru to receive his grace and earn knowledge, happiness, and prosperity. In your first incarnation on earth, you were Appannacharya, an ardent devotee of Sri Raghavendra Swamy whom you served in many ways.
You composed a great hymn of Sri Raghavendra Swamy extolling his greatness. In your second incarnation, you were born as Benakappa, an ardent devotee of Sri Raghavendra Swamy and you served him admirably. In your third incarnation, you were Srida Vittala Dasa (Karjagi) and you were blessed by Sri Gopala Dasa. You wrote the summary of the great Harikathamruta Sara. Only a sincere devotee of Lord Almighty Varadesha Vittala can understand your greatness’. Guru Jagannatha Dasa who heard this composition from his disciple Sri Varadesha Vittala Dasa, smiled (approvingly) and invited him to Kowtala for Dasara festival. Sri Varadesha Vittala Dasa informed his wife that he was travelling to Kowtala as instructed by Dasaru and went there on the second day of Dasara. On Tuesday (03-October-1918), in the month of Ashwayuja, year of Kalayukti samvat, on the third day of the fortnight of waxing moon, he ended his earthly existence and focussed his mind on the Lord Almighty Pranesha, indwelling in his teacher. After completion of the final rites and rituals for Sri Varadesha Vittala Dasa, on the 13 th day, which was Sunday (20-October-1918), in the month of Ashwayuja, year of Kalayukti samvat, on the first day of the fortnight of waning moon, Sri Guru Jagannatha Dasa ended his earthly existence in the divine presence of Sri Raghavendra Swamy. It is said that a large number of his disciples who were spread far and wide has the darshan of Dasaru simultaneously. Such feats are not impossible for divine personalties like Sri Guru Jagannatha Dasaru. His dear disciple Sri Varada Vittala Dasaru performed the last rites of Dasaru as his son Sri Muddu Jagannatha Dasa was away at that time. Sri Varada Vittal Dasa composed the
following poem at that time – ‘Sri Guru Jagannatha Dasaru left this world. He made all of us aware of the divine presence of Sri Raghavendra Swamy and uplifted us. On Sunday, in the month of Ashwayuja, year of
Kalayukti samvat, on the first day of the fortnight of waning moon, Sri Guru Jagannatha Dasa attained vaikunta, abode of the Lord Almighty Sri Varada Vittala’.

HOME PAGE